Joodse school Utrecht
.

Kamilla (Kamila) Polacek


Vlak voordat de Duitsers in 1938 Tsjechië binnenvielen, zoeken de ouders van Kamilla naar een land waarheen ze kunnen vluchten. Vader Kamil is in Tsjechië een vooraanstaand chemicus. Hij stuurt sollicitatiebrieven naar Palestina, Engeland en Nederland. Het gezin kiest, volgens Kamilla voor Nederland 'omdat hij er zeker van was dat dit land neutraal zou blijven, net als in de Eerste Wereldoorlog' Ze komen terecht in Dordrecht, waar vader Kamil gaat werken bij de NV Stikstofverbindingsindustrie Nederland. 

Trouwfoto Kamil en Agnes

Een van de eerste anti-joodse maatregelen die de Duitsers na de bezetting nemen, is dat alle niet-Nederlandse joden de kuststrook moeten verlaten. Dordrecht hoort nog net bij die strook. Het gezin Polacek verhuist naar de van Brakelstraat 25 bis in Utrecht. Zij wonen daar naast Ludwig Bretschneider, een professor aan de Utrechtse universiteit en zijn vrouw Alijda, bibliothecaresse.

Op 16 augustus 1942 krijgen de Polaceks een oproep om zich te melden voor transport naar Westerbork. Ze komen terecht in de Hollandse Schouwburg in Amsterdam waar zij wachten op vervoer naar Westerbork. Kamilla zit tegenover de schouwburg in de crèche. Het lukt de directeur van de Dordrechtse stikstoffabriek om de ouders van Kamilla vrij te krijgen. Kamilla wordt vanuit de crèche weggesmokkeld

De ouders van Kamilla duiken onder bij hun buren: de Bretschneiders. Overdag als Ludwig en Alijda naar hun werk zijn, moeten zij zich doodstil houden; kunnen de toilet niet doorspoelen en mogen zich niet voor de ramen laten zien.

Kamilla komt terecht bij Simon en Leneke van Kregten in Santpoort. Leneke is de voormalige secretaresse van vader Kamil. Zij had al eerder aangeboden om Kamilla op te nemen als het moeilijk zou worden. Kamilla krijgt valse papier op naam van Loesje Moll. Ze komt niet vaak buiten. Alleen op zondag gaat ze met Simon en Leneke naar de kerk. Als mensen vragen waarom ze Kamilla nooit buiten zien, vertellen Simon en Leneke dat zij tuberculose heeft en veel in bed moet liggen.

Als Simon onderduikt, omdat hij niet wil gaan werken in Duitsland, wordt het voor Leneke onmogelijk om Kamilla bij zich te houden. Kamilla gaat terug naar Utrecht en komt bij haar ouders in het huis van de Bretschneiders. De elfjarige Kamilla vindt het vreselijk moeilijk om de hele dag zo stil te moeten zijn. 

De opduikregistratie van Kamil, Agnes en Kamilla:

Na de bevrijding keert het gezin Polacek terug naar Dordrecht. Kamil gaat weer werken in de stikstoffabriek en komt daar in de directie. Moeder Agnes raakt in een diepe depressie: bijna al haar familieleden zijn vermoord. Ze houdt het niet meer uit in Nederland en ze emigreert in 1949 naar Palestina. De zestienjarige Kamilla gaat met haar mee: 'Ik ben met mijn moeder meegegaan naar Israël, omdat ik wist dat zij het alleen niet aankon in een nieuw land met een andere taal.' Vader Kamil krijgt een baan aangeboden als hoogleraar in Wageningen. Toch besluit hij om in 1951 naar zijn gezin in Israël te gaan.

In dat zelfde jaar trouwt de zeventienjarige Kamilla en Joseph Spiro. Ze trouwde zo jong “om eindelijk mijn eigen leven te kunnen leven”.  

Trouwfoto Kamilla Polacek en Joseph Spiro